محمد مهريار
524
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
توضيح دهيم . امروز وقتى كه در شرق اصفهان خيابان هاتف را رو به شمال دنبال كنيم به ميدانى مىرسيم كه آن را ميدان طوقچى مىگويند . « 1 » شاردن كه در زمان شاه سليمان به اصفهان آمده است ، طوقچى را محله مىنامد و مىگويد كه از سيد احمديان رو به شمال كه برويم به محلهء طوقچى مىرسيم . . . و سخن خود را دنبال مىكند و مىگويد كه از آنجا به محلهء فلفلچى مىرسيم . « 2 » و از محله فلفلچى به دردشت مىرسيم . بنابراين توضيح ، محلهء فلفلچى ما بين طوقچى و دردشت قرار دارد . امروز خيابان مدرس از ميدان طوقچى رو به غرب ادامه دارد تا به ميدانى بزرگ به نام شهدا مىرسد . حالت ظاهرى اين محله اگرچه هنوز همرنگ و رو و آثار آشكار روزگاران كهن اينسو و آنسو در آن پديدار است ، ولى ديگر محله به آن صورت كهن با آن خانههاى قديم يعنى آن درها با كوبههاى سنگين و در پشت آنها هشتىهاى زيبا وجود ندارد ، همهجا درهاى آهنى و آجرهاى تراش را مىبينيم و كوچهها كه آسفالت شده و عمارتها كه چند طبقه برآورده شده . بنابراين نو ، كهنه را خورده است و ما نمىخواهيم در اينجا بحث كنيم كه نتيجه چه شده ، كار ما در اينجا فقط وصف است . وقتى از ميدان طوقچى رو به مغرب برويم سمت چپ كوچهاى است كه نام فلفلچى دارد و پيداست كه از اين كوچهء فلفلچى به درون محلت فلفلچى راه بوده است ، كه حالا خيابان مدرس بهنحوى اين دو محلهء طوقچى و فلفلچى را از هم جدا كرده است . در همين محله منابع قديم از باغى ياد مىكند به نام باغ قوشخانه كه در تداول عامهء مردم اصفهان باقوشخونه تلفظ مىشود . اين باغ ، باغ بسيار بزرگى بوده است كه در آن پرندگان شكارى شاهان صفوى و مخصوصا قوش تربيت مىشده و به همين نام نيز نامبردار شده است . در شمال اين باغ قوشخانه ، باغ يا محلى براى تربيت پرنده بوده است . شنودهام ولى در منبعى نديدهام كه هر روز صد عدد مرغ براى آشپزخانهء شاهى به مطبخ همايونى فرستاده مىشده است . بههرصورت اينجا پرورشگاه مرغ براى پادشاهان صفوى بوده است . ببينيم طوقچى
--> ( 1 ) - زمانى شنودم كه مىخواهند نام آن ميدان را « صغير » بگذارند كه يكى از شاعران اخير اصفهان است . نمىدانم اين كار را كردهاند يا نه ولى آنچه مسلم است طوقچى همين واژهء كهن قديمى از ياد نمىرود و اصفهانيان هميشه آنجا را طوقچى مىنامند . ( 2 ) - ن . ك . به : فلفلچى در همين فرهنگ .